Normatywne skutki milczenia w interakcjach językowych
DOI:
https://doi.org/10.29107/rr2025.4.4Słowa kluczowe:
milczenie, teoria aktów mowy, akt illokucyjny, procedury retoryczne, konwencjonalne skutki illokucyjneAbstrakt
Celem artykułu jest analiza milczenia w interakcjach językowych w sferze publicznej. Zastosowana metodologia, łącząca podejście interakcjonistyczne z eksternalistyczną interpretacją teorii aktów mowy, pozwoliła wykazać, że nawet jeśli w danym segmencie wypowiedzi nothing is said, to z perspektywy post-austinowskiej teorii interakcji zyskuje on status aktu mownego ze względu na normatywne skutki illokucyjne wywoływane per conventionem w ramach społecznie akceptowanych procedur retorycznych. W takim ujęciu, jak pokazują analizowane przykłady milczenia w interakcjach językowych, podstawą interpretacji milczenia są jego skutki illokucyjne, a nie np. intencja mówcy czy inne czynniki, które mogą warunkować tę interpretację.
Pobrania
Bibliografia
Asher, Nicholas, i Alex Lascarides. 2003. Logics of conversation. Cambridge: Cambridge University Press.
Asher, Nicholas, i Alex Lascarides. 2013. „Strategic Conversation”. Semantics and Pragmatics 6: 1-58.
Austin, John L. 1962. How to Do Things with Words. The William James Lectures delivered at Harvard University in 1955. Oxford: Clarendon Press.
Bach, Kent, i Robert M. Harnish, 1979. Linguistic communication and speech acts. Cambridge: MIT Press.
Jadacki. Jacek J. 2000. „Funkcja semiotyczna milczenia”. W Filozofia/Logika. Filozofia Logiczna. 1996-1998, red. Jerzy Perzanowski, Andrzej Pietruszczak, 413-421. Toruń: Wydawnictwo UMK.
Jaworski, Adam. 1993. The Power of Silence. Social and Pragmatic Perspectives. Newbury Park, London, New Delhi: Sage.
Klein, Josef. 2018. „Sprache in der Politik.“ W Handbuch Pragmatik, red. Fank Liedtke, Astrid Tuchen, 358-369. Stuttgart: Metzler Verlag.
Millikan, Ruth G. 2005. Language: A Biological Model. Oxford: Clarendon Press.
Rokoszowa, Jolanta. 1994. „Milczenie jako fakt językowy.” Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 50: 27–47.
Saville-Troike, Muriel. 2006. „Silence: cultural aspects”. W Encyclopedia of Language and Linguistics, red. Keith Brown, 379–381. Boston: Elsevier.
Saville-Troike, Muriel. 2003. The Ethnography of Communication: An Introduction. Malden: Blackwell.
Sbisà, Marina. 2003. „Locution, illocution, perlocution”. W Pragmatics of Speech Actions. Handbook of Pragmatics 2, red. Marina Sbisà, Ken Turner, 25-75. Berlin: Mouton de Gruyter.
Sbisà, Marina. 2023. „Replies to Contributors.” W Sbisà on Speech as Action. Philosophers in Depth, red. Laura Caponetto, Paolo Labinaz, 299-332. Cham: Palgrave Macmillan.
Schegloff, Emmanuel A. 2007. Sequence Organization in Interaction: A Primer in Conversation Analysis, t. 1. Cambridge: Cambridge University Press.
Schegloff, Emmanuel A. 2009. „A Practice for (Re-)Exiting a Sequence: And/But/So + Uh(m) + Silence”. W Language in Life, and a Life in Language: Jacob Mey – A Festschrift, red. Bruce Fraser, Ken Turner, 365-374. Bingley: Emerald Group.
Schröter, Melanie. 2013. Silence and concealment in political discourse. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins.
Searle, John R. 1969. Speech Acts. London: Cambridge University Press.
Searle, John R. 2010. Making the Social World: The Structure of Human Civilization. Oxford: Oxford University Press.
Sifianou, Maria. 1997. „Silence and politeness”. W Silence. Interdisciplinary Perspectives, red. Adam Jaworski, 63-84. Berlin, Boston: Mouton de Gruyter.
Topczewska, Urszula. 2017. „Was sind aggressive Sprechakte? Zu Theorie und Methodologie von pragmalinguistischen Untersuchungen zur verbalen Aggression”. W Verbale Aggression. Multidisziplinäre Zugänge zur verletzenden Macht der Sprache, red. Silvia Bonacchi, 35-50. Berlin, Boston: De Gruyter.
Topczewska, Urszula. 2021. „Wann wird Schweigen zum Sprechakt? Illokutionen im Grenzbereich sprachlichen Handelns”. Roczniki Humanistyczne 69 (5): 217-229.
Witek, Maciej. 2015. „An interactional account of illocutionary practice.” Language Sciences 47: 43-55.
Witek, Maciej. 2022. „An Austinian alternative to the Gricean perspective on meaning and communication”. Journal of Pragmatics 201: 60-75.
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 31-12-2025 - (2)
- 06-01-2026 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 "Res Rhetorica"
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły publikowane są na lincencji CC BY 4.0. Treść licencji jest dostępna tutaj: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Artykuły opublikowane na licencji CC-BY (wersje postprint) mogą być udostępniane przez autorów każdemu, na dowolnej platformie lub za pośrednictwem dowolnego kanału komunikacyjnego pod warunkiem, że zostały przypisane do Res Rhetorica jako pierwotnego wydawcy.
